Ubuntu avond 20 november 2007 Inleiding ========= Linuxwerkgroep -------------- Deze avond is georganiseerd door de Linuxwerkgroep van de HCC afdeling Groningen. We zijn vraagbaak voor Linux zaken. Die rol van vraagbaak vervullen we met name op de 2e maandag van de maand hier in 't Vinkhuys. We zijn ook zelf aan het puzzelen met Linux. Zo zijn we dit najaar in Assen begonnen om te kijken hoe je Linux vanaf een USB-stick kunt draaien, op de PC van een willekeurige voorbijganger. Dat is op de 4e woensdag van de maand. En dan hebben we de 3e dinsdag van de maand een bijeenkomst in deze zaal van 't Vinkhuys. Dat is de bijeenkomst met het grootste aantal experts. Dat zijn dus ook mensen die het leuk vinden om met hun computer meer te doen dan alleen tekstverwerken. Vrijheid ======== We hebben het vanavond over Ubuntu. En dan hebben jullie al meteen 3 of 4 heel belangrijke keuzes gemaakt. En ik zal er vanavond nog een paar voor jullie maken. De eerste keuze is de keuze tussen een vrij systeem of een gesloten systeem. Vrije systemen geven aan de gebruikers een aantal vrijheden. De vrijheid om het door te geven zorgt ervoor dat we hier Ubuntu mogen weggeven. De vrijheid om er van te leren, door het uit elkaar te halen. De vrijheid om het systeem te verbeteren. En natuurlijk de vrijheid om het systeem te gebruiken. Het engelse free betekent zowel gratis, als vrij. Je ziet daarom wel kreten zoals free as in beer, free as in speech. Met betrekking tot deze vrijheden zijn sommige mensen heel pragmatisch. Ubuntu levert closed source drivers mee voor nVidia. Ubuntu levert firmware mee, die nodig is om sommige laptops te laten werken. En andere mensen zijn heel strak in de leer. Die wensen dat niet te gebruiken. Zij ontwikkelen zelf alternatieven. Een voorbeeld van zo'n alternatief is PNG, Portable Network Graphics, een bestandstype voor afbeeldingen. Het is ontworpen toen Unisys haar patenten op GIF te gelde wilde maken. Deze essentiele vrijheden worden door commerciele leveranciers met voeten getreden. Microsoft die met het doc-formaat een monopoly positie heeft. Gelukkig staat daar het open document format tegenover. De gevolgen van het doc-formaat (of de nieuwere variant office open xml) is dat alleen Microsoft compatibele programmatuur kan leveren en wil je daar als gebruiker van afhankelijk zijn. De film industrie, die eist dat je een film alleen maar mag afspelen in het land waar je de film gekocht hebt. En diezelfde film industrie die zodanige codering op DVD's zet, dat ik de DVD alleen kan bekijken op een Windows PC, tot libdecss beschikbaar was. De amerikaanse overheid die met het Digital Milennium Copyright Act het essentieel verbiedt om iets uit elkaar te peuteren, zodat libdecss in amerika waarschijnlijk niet legaal is. Tenslotte het Fraunhofer instituut die er met zijn patenten voor zorgt dat een mp3-speler onder linux een juridisch moeras is. En Fraunhofer is daarin niet uniek. Die laatste 2 punten zijn voetangels en klemmen waar ik later op terug zal komen. Keuzes ====== De tweede keuze is de keuze tussen Linux of een ander vrij systeem. Het belangrijkste alternatief is BSD. Een van de vele BSD-smaken is de basis van MAC OS X. En eerlijk gezegd is het toeval dat ik daar zelf niet voor gekozen heb. De volgende keuze heb je binnen Linux. Linux zelf is alleen maar iets wat ervoor zorgt dat je toetsenbord het doet, dat je netwerk het doet en dat je harde schijf data kan opslaan en terugvinden. Daar heb je pas iets aan als je er programma's bij hebt. Denk niet alleen aan een browser of een tekstverwerker, maar ook aan hulp programma's om de security van je wireless kaart in te stellen. Of aan het programma wat je eenmalig gebruikt: het installatie programma. Dat ga je niet zelf bij elkaar sprokkelen, dat hebben anderen al voor je gedaan. Bekende namen op dit gebied zijn: RedHat, SuSE, Mandrake, Debian, Knoppix en uiteraard ook Ubuntu. Ubuntu is dus een van de vele smaken van Linux. En vanavond hebben we een Ubuntu avond, dus dat is de smaak die we bespreken. Ubuntu is het geesteskind van Mark Shuttleworth. In de internet boom heeft hij zijn bedrijf Thawte verkocht aan Verisign. Van het geld wat hij daarvoor kreeg heeft hij een ruimtereis gemaakt. Hij heeft ook het bedrijf Canonical opgericht. Canonical is het bedrijf achter Ubuntu. Je kunt daar commerciele ondersteuning kopen. Zelfs binnen de Ubuntu familie zijn er nog verschillende smaken. Xubuntu kan voor veel mensen heel nuttig zijn. Het gebruikt minder geheugen en processor capaciteit dan Ubuntu zelf. Het kan daarom ook op oudere PC's draaien. Kubuntu is een keuze voor een andere grafische ervaring. Het is niet beter of slechter dan Ubuntu, het is alleen anders. Het is niet eens zo veel anders, je kunt de beide grafische omgevingen tegelijk geinstalleerd hebben. Je kunt straks bij eens aan Cees Otte vragen om te wisselen van omgeving. Gobuntu, voor de hardcore open source gebruikers. Deze bevat alleen software die onder een open licentie beschikbaar is. Op 18 oktober werd release 7.10 uitgebracht met de bijnaam Gutsy Gibbon (moedige gibbon). Dat is de release waar we CD's bij ons hebben. Over een half jaar verwachten we release 8.04 met de bijnaam Hardy Heron (sterke reiger). Voor versie 7.10 zullen anderhalf jaar verbeteringen beschikbaar zijn. De versie van april 2008 heeft Long Time Support, en dat betekent 3 jaar. Op mijn PC draait Edgy Eft (prikkelbare salamander) van juni 2006, wat ook zo'n LTS versie is. Ik wacht dus met upgraden tot komend voorjaar. Antivirussoftware ================= En we gaan het straks ook nog hebben over office pakketten en browsers. Maar eerst de vraag naar antivirus software. Is er antivirus software voor Linux? Yep, zo'n beetje alle grote jongens, zoals McAfee en F-Prot leveren antivirus software voor Linux. Gebruik jij antivirus software op Linux? Yep, op een machine staat McAfee en F-Prot, op een andere machine draait Clam AntiVirus. Zijn er dan zo veel virussen voor Linux? Nop, het bekendste virus is Bliss, met als speciale optie --bliss-uninfect-files-please Het is een proof of concept Waarom draai je dan antivirus op Linux? Om mijn windows partities te controleren, zonder dat een virus dat kan blokkeren. Om mijn mail te controleren. En vind je wel eens wat? McAfee en F-Prot vinden het Eicar testvirus. Clam is heel goed in het vinden van Phishing mailtjes. Er is dus antivirus software voor Linux, en die is eigenlijk alleen geschikt om Windows systemen mee te beschermen. Op Linux krijgt een virus geen voet aan de grond. Daar zijn een aantal redenen voor. * een bestand op een Linux systeem, heeft niet de mogelijkheid om uitgevoerd te worden. Als het bestand van buiten komt, via een browser of een mailprogramma, dan kun je het niet uitvoeren. Daar moet je eerst een speciale handeling voor uitvoeren. * een gewone gebruiker mag niet alles. Hij mag een virus niet in een systeem directory zetten Hij mag een bestand in een systeem directory niet aanpassen Als je dat soort dingen moet doen, bij het installeren van nieuwe software, dan heb je root rechten nodig. En ik raad je ten sterkste af om je gewone werkzaamheden met rootrechten te doen. Hier zit het grootste verschil met Windows: een windows gebruiker is gewend om altijd met admin-rechten te werken. Beveiliging =========== Het is heel lastig om foutloze software te maken. Dus heb je met Linux ook regelmatig te maken met fouten in software. Dat moet je dan laten herstellen. Ubuntu controleert regelmatig of er verbeteringen zijn en geeft je dan de mogelijkheid om die verbeteringen te installeren. In de Open Source wereld is het gebruikelijk om die verbeteringen al aan te brengen als de programmeerfout bekend wordt. Dus ook als nog niet precies bekend is hoe je die programmeerfout kunt misbruiken om toegang te krijgen tot het systeem. En verder: - achter een ADSL-modem (met NAT) heb je geen firewall nodig, de boze buitenwereld heeft geen mogelijkheid om binnen te komen. - zolang je geen servers draait, heb je geen firewall nodig. Maar ik zag op mijn Ubuntu machine een printerserver, waarvan ik niet meer weet of die met de default install meekwam. - de Linux kernel bevat een standaard firewall. En Ubuntu bevat veel tools die firewall mee te configureren en activeren. Software ======== Browsers: firefox (iceweasel), konqueror, epiphany Mail: thunderbird, kmail, evolution Tekstverwerking: OOo writer, kword, abiword Spreadsheet: OOo calc, kspread, gnumeric Presentatie: OOo impress, kpresenter Fotobewerking: Gimp, krita Multimedia: mplayer, vlc, totem Firma's zoals Canonical, RedHat en Novell, hebben een probleem. Hoe kun je programma's beschikbaar stellen voor het maken van mp3's of voor het afspelen van DVD's? Dat kunnen ze niet, zonder het risico te lopen van rechtzaken. In de gratis varianten ontbreken deze programma's. Of beter, ze ontbreken niet, maar kunnen alleen de vrije formaten zoals ogg afspelen. Op verschillende websites kun je informatie vinden om alsnog de software te krijgen die nodig is om proprietaire formaten af te spelen. En we hebben daarbij het geluk dat in europa geen patenten op ideen bestaan, en dus geen patenten op software.